Selecteer taal:

Digitale transformatie

De term is alomtegenwoordig. Is het echt iets bijzonders of gewoon een oude hoed? Het begin van een kort verhaal over de eeuwige transformatie.

geplaatst op: 11-08-2019

In het tweede decennium van het derde millennium (N.C.) hoort en leest men vaak veel over de digitale transformatie. Op de vraag wat het precies is en wat er getransformeerd wordt, lopen de meningen sterk uiteen, afhankelijk van wie je het vraagt. Maar één ding kan zeker worden gezegd. Elk antwoord heeft een bepaalde emotionele lading, die ofwel enthousiasme ofwel angst toont. Maar is dat echt zo erg of echt zo bot? Is "digitaal" nu echt iets bijzonders?

"Digitaal" klinkt in het begin erg technisch. Maar digitale technologie is slechts een middel, strikt genomen, een vervoermiddel. Het is vergelijkbaar met papier in het vorige millennium. Het papier is de drager van het geschrift. Voor de schriftelijke communicatie van informatie was papier net zo onmisbaar als digitale technologie voor gedigitaliseerde informatie. Is digitale technologie dus slechts een nieuw dragermedium? Helemaal niet. Om beter te begrijpen wat hier echt aan de hand is, is het de moeite waard om de geschiedenis van de menselijke communicatie te bekijken.

Eeuwenlang was de enige manier om informatie door te geven schriftelijk. Afgezien van het gesproken woord. In tegenstelling tot taal is schrijven echter in staat om informatie vast te leggen en dus te transporteren over ruimte en tijd. Schrijven is altijd inclusief taal, omdat het alleen in de context van een taal kan worden gelezen. Met andere woorden: alleen taal geeft betekenis aan het schrijven. In deze context kijkt zelfs de taal zelf terug op een lange weg van ontwikkeling.

  • Het begon allemaal met de gebaren en gezichtsuitdrukkingen. Vandaag de dag noemen we deze, bijna vergeten manier van communiceren "Body Language". Helaas begrijpt onze beschaafde samenleving deze taal nauwelijks meer, maar in de natuur kan zij tot op de dag van vandaag over leven en dood beslissen. Deze vorm van communicatie kende al verschillende varianten, die ook als taal of in ieder geval als dialect kunnen worden opgevat. Het is algemeen bekend dat bijvoorbeeld honden en katten met totaal verschillende lichaamstalen communiceren. Dit is ook de reden waarom honden en katten elkaar zo vaak "verkeerd begrijpen" en dus op gespannen voet met elkaar staan.

  • het gesproken woord maakte de ontwikkeling van de menselijke taal (talen) mogelijk Tot op de dag van vandaag is dit de meest gebruikte manier in onze communicatie. Mensen die verschillende talen spreken en alleen hun eigen taal begrijpen, hebben hetzelfde probleem bij het communiceren van wat een hond met een kat heeft.

  • De schrift opent een nieuwe dimensie in de communicatie. Gedachten konden nu worden vastgelegd, "geconserveerd". Dit betekende dat ze niet alleen konden worden uitgezonden naar het publiek, maar ook later door iedereen konden worden gelezen. Voor de conservering is echter ook een dragermedium nodig. In het begin was het een steen, toen het perkament, later ook het papier. Schriftelijke communicatie stuit natuurlijk op dezelfde hindernissen als de taal zelf. Wie de taal van de auteur niet kent, heeft moeite met het lezen van het buitenlandse schrift.

  • Het drukken maakte de schriftelijke communicatie veel efficiënter. Deze techniek maakt het mogelijk om documenten veel sneller te dupliceren dan voorheen mogelijk was. Daarnaast vertoonde het drukken ook een ander serieus verschil met het schrijven. Terwijl oude en vroegmiddeleeuwse scripts moeizaam met de hand werden gekopieerd, waardoor het origineel en de kopie er heel anders uitzagen, waren de kopieën die door het drukken werden gemaakt altijd identiek. Zo had het drukken de weg vrijgemaakt voor de standaardisatie van de individuele vorm van het handschrift.

De uitvinding van de drukpers door Gutenberg in de 15e eeuw was ook alleen mogelijk omdat hij een manier vond om de drukplaten snel te veranderen. Zijn typekast bestond uit gestandaardiseerde letters waarmee elke tekst kon worden getypt. De teksten konden veel gemakkelijker worden uitgewisseld in het drukframe. De vorige standaardisatie maakte het kopieerproces veel efficiënter.

Sindsdien zijn het proces en het papier alleen maar verbeterd. Nieuwe druktechnieken en krachtigere machines hebben de doorvoer enorm verhoogd, maar de basistechnologie is tot op de dag van vandaag onveranderd gebleven.

Een fundamenteel nieuwe weg voor de uitwisseling van informatie is alleen met de elektrificatie geopend. In het midden van de 19e eeuw opende de Telegraaf van Morse een nieuw hoofdstuk in deze geschiedenis, waarmee de basis werd gelegd voor de digitalisering. U kunt dit hoofdstuk in deel 2 van dit verhaal lezen.